Robot hình người - không chỉ là chạy nhanh hơn con người

Ngày 19/4, Giải bán Marathon Diệc Trang Bắc Kinh 2026 vang lên tiếng súng mở màn, hơn 100 đội robot hình người và 12 nghìn người tham gia, cuối cùng, robot “Tia Chớp” giành chức vô địch với thành tích 50 phút 26 giây, phá kỷ lục của con người. Robot này do Công ty hệ sinh thái AI HONOR Thâm Quyến phát triển, có chiều cao 169cm.

Sự kiện này đã thu hút sự quan tâm của toàn cầu, truyền thông các nước đồng loạt đưa tin về hoạt động, trong đó, truyền thông Việt Nam đưa tin: “Theo báo cáo, robot ‘Tia Chớp’ của đội Vinh Quang Tề Thiên Đại Thánh Bắc Kinh đã giành chiến thắng với thời gian thực là 50 phút 26 giây, vượt xa thành tích của nhà vô địch người. Người chạy bộ đầu tiên về đích với thời gian khoảng 1 giờ 8 phút, chậm hơn robot khoảng 17 phút. Thời gian này của robot ‘Tia Chớp’ cũng nhanh hơn kỷ lục thế giới chạy bán marathon nam 57 phút 20 giây do vận động viên người Uganda Kiprimo thiết lập tại giải bán marathon Lisbon hồi tháng 3/2026. Robot ‘Tia Chớp’ cao 169 cm và có cả hai chế độ tự hành và điều khiển từ xa, nhấn mạnh khả năng chạy tốc độ cao và thích ứng với nhiều địa hình”.

Tháng 4/2025, cũng tại Diệc Trang Bắc Kinh đã tổ chức giải bán marathon robot hình người đầu tiên trên thế giới. Tại hiện trường hết sức sôi động nhưng cũng đầy bất ngờ và thú vị, có robot vừa mới chạy đã ngã, cũng có robot phải dừng giữa đường để làm mát, có robot mệt quá đến mức “rụng đầu”, v.v.. 20 đội robot tham gia cuộc thi, nhưng chỉ có 6 đội robot hoàn thành hết chặng đường, cuối cùng robot Tiangong Ultral giành chức vô địch với thời gian 2 giờ 40 phút 42 giây, tương đương với trình độ trung bình của người chạy nghiệp dư.

Phó Tổng thư ký Viện Điện tử Trung Quốc Lương Tịnh cho biết, mục đích của việc tổ chức giải marathon cho robot hình người là để thúc đẩy tiến bộ công nghệ và phát triển ngành nghề. Chỉ trong thời gian một năm, robot hình người đã được cải tiến tốc độ chạy đáng kinh ngạc, tại giải chạy vào tháng 4 năm nay, đã chứng kiến không chỉ là một khối sắt hình người biết chạy, mà còn là sự thay đổi mạnh mẽ của chế tạo thông minh Trung Quốc từ chạy theo đến dẫn đầu toàn cầu.

Từ những “khối sắt” loạng choạng chao đảo dễ ngã đến “Tia chớp” chạy ổn định trên quãng đường dài, nhiều đội tham gia cuộc thi cho rằng, các chỉ tiêu cốt lõi như vật liệu, tính đảm bảo của cả bộ máy, tính chịu nhiệt của các khớp nối, v.v., đều đã được ưu hóa tối đa, hỗ trợ năng lực vận hành liên tục trong thời gian dài của robot.

Điều đó cho thấy, “yếu tố quyết định giúp robot chạy chiến thắng vận động viên chuyên nghiệp là: Hệ thống tản nhiệt làm mát bằng chất lỏng. Các ống dẫn chất lỏng làm mát, giống như mao mạch, thấm vào bên trong động cơ để tản nhiệt, trong khi các máy bơm công suất cao đạt được tốc độ trao đổi nhiệt vượt quá 4 lít mỗi phút, giải quyết vấn đề tản nhiệt trong điều kiện tải trọng cao”. 

Thay pin cho robot là một điểm thu hút nhiều chú ý trong cuộc thi lần này, với thời gian thao tác mỗi lần đổi pin chỉ trong 10 giây, giống như thay lốp xe trong giải đua ô tô công thức F1. Tổng Giám đốc công nghệ công ty robot hình người Thượng Hải Hình Bá Dương cho biết: “Tại giải bán Marathon năm ngoái, cần phải thay pin 5-6 lần, mỗi lần mất 3-4 phút, hơn nữa cần phải khởi động lại hệ thống. Năm nay thay pin chỉ mất 10 giây, robot cũng không cần khởi động lại”.

Khi robot hình người chạy bán marathon với thời gian gần 1 giờ, về mặt tốc độ đã vượt qua con người, điểm chú ý của giới bên ngoài từ “có chạy được không” chuyển sang “chạy nhanh thì có ích gì”. Vương Hưng Hưng - Người sáng lập Công ty Unitree cho biết, trong 2-3 năm tới, robot hình người sẽ có bước đột phát quan trọng, đến lúc đó, robot có thể hoàn thành 80% nhiệm vụ theo lệnh thoại trong 80% kịch bản xa lạ.

Trên thực tế, khi phát triển năng lực vận động của robot, các doanh nghiệp cũng không chỉ chú ý đến chỉ số tốc độ, mà còn muốn khiến robot thích ứng với thế giới thực, được ứng dụng trong đời sống thực tế.

Lượng tiêu thụ robot hình người trên toàn cầu năm 2025 là 17 nghìn robot, trong đó doanh nghiệp Trung Quốc đóng góp 14 nghìn robot, chiếm hơn 80%. Trung Quốc đã trở thành cực tăng trưởng cốt lõi trong thị trường robot hình người trên toàn cầu.

Hiện nay, năng lực vận động tốc độ cao của robot hình người đã được ứng dụng trong nhiều trường hợp. Ví dụ, robot Bolt của Công ty MirrorMe tập trung vào ba trường hợp là huấn luyện thể thao, kiểm tra lưu động công nghiệp, cứu trợ khẩn cấp. Robot hình người của Công ty Unitree sau khi đạt  đột phá về năng lực vận động, đang mở rộng ra các lĩnh vực dịch vụ, công nghiệp. Robot hình người của công ty Unitree đã có màn biểu diễn linh hoạt trên sân khấu Gala Mừng Xuân 2026 của Đài Phát thanh - Truyền hình Trung ương Trung Quốc, cũng đã tạo cơ sở cho các hoạt động dịch vụ gia đình, công cộng, v.v..

Không thể phủ nhận rằng, sự phát triển nhanh chóng của robot hình người cũng mang tới thách thức đạo đức và ảnh hưởng xã hội. Ví dụ như rủi ro về quyền riêng tư và an toàn, tác động tới kết cấu việc làm và xã hội, quan hệ giữa con người và robot, v.v.. Robot hình người chạy nhanh hơn con người, không chỉ là bước đột phá về tính năng vận động, mà còn là hình ảnh thu nhỏ của công nghệ hỗ trợ xã hội. Chuyên gia cho rằng, trong tương lai, công nghệ robot sẽ phát triển theo hướng “thông minh hơn, thông dụng hơn, nằm trong tầm kiểm soát hơn”, và con người trong khi thực hiện đổi mới sáng tạo, cần phải thông qua xây dựng cơ chế để sử dụng công nghệ có chủ đích tích cực, cuối cùng tạo hên hình ảnh hài hòa thân thiện cùng chung sống giữa con người và robot.